ΣΥΝΕΝΤEΥΞΗ: ICONOCLASISTAS

Skills: TEXTS

δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Grdesign, τεύχος 6, Ιούνιος 2014

έρευνα, χαρτογραφήσεις, συλλογικά γραφικά

Οι ICONOCLASISTAS, με έδρα το Buenos Aires της Αργεντινής, είναι ένα ντουέτο επικοινωνίας που από το 2006 ασχολείται με την έρευνα, συντονίζει εργαστήρια “συλλογικής χαρτογράφησης” και παράγει γραφικά που λειτουργούν δυναμικά μέσα σε συλλογικές διαδικασίες στοχεύοντας στην ενίσχυση της επικοινωνίας των κοινωνικών κινημάτων και την ευαισθητοποίηση γύρω από κοινωνικά, πολιτικά και οικονομικά θέματα.

Iconoclasistas-America Latina Rebelde

Iconoclasistas - Another Pampa is possible

Αρχικά, παρουσιάζονταν σαν “εργαστήριο επικοινωνίας και παραγωγής αντι-ηγεμονικών μέσων” θέλοντας με αυτό τον τρόπο να αναδείξουν τον πειραματικό χαρακτήρα της δουλειάς τους. Σήμερα, οι εικόνες τους ταξιδεύουν σε ολόκληρο τον κόσμο απελευθερωμένες από πνευματικά δικαιώματα και γίνονται πολυεργαλεία επικοινωνίας για τα κοινωνικά κινήματα. Όλες τους οι παραγωγές διατίθενται ελεύθερα, – με άδειες creative commons-, σε υψηλή ανάλυση μέσα από την ιστοσελίδα τους http://www.iconoclasistas.net/ και μας προσκαλούν να τις χρησιμοποιήσουμε αυτούσιες ή παραλλαγμένες για να οπτικοποιήσουμε και να σκεφτούμε πάνω σε καθημερινά προβλήματα και αντιστάσεις.

Τα τελευταία χρόνια οργανώνουν εργαστήρια συλλογικής χαρτογράφησης στην Αργεντινή, τη Λατινική Αμερική και την Ευρώπη, τόσο σε επίπεδο γειτονιάς, όσο και σε αναγνωρισμένα εκπαιδευτικά ιδρύματα και μουσεία. Γι’ αυτό το σκοπό έχουν σχεδιάσει σειρές από pictograms με τα οποία οι συμμετέχοντες σημειώνουν σε χάρτες διαφορετικές προβληματικές (μόλυνση, εκμετάλλευση, κτλ.) αλλά και συλλογικούς τρόπους αντίστασης. Το 2012 τα pictograms των Ιconoclasistas κέρδισαν το Βραβείο Graphic Design & Οπτικής Επικοινωνίας στην Ιβηροαμερικανική Μπιενάλε Design (BID) της Μαδρίτης. Πριν λίγους μήνες κυκλοφόρησε το πρώτο τους βιβλίο “Εγχειρίδιο Συλλογικής Χαρτογράφησης” από τις εκδόσεις Tinta Limón στο Βuenos Aires.

Τρεις άξονες για να κατανοήσουμε καλύτερα την παραγωγή τους:
α) πώς δημιουργούμε υλικό που να μπορεί να αναπαράγεται εύκολα
β) πώς κοινωνικοποποιούμε γραφικά με ελεύθερα πνευματικά δικαιώματα ώστε να τα οικειοποιηθούν άλλοι
γ) πώς παράγουμε επικοινωνία με βασικό άξονα το design και τη δυναμική εικόνα

urban_5 urban_4 urban_3 urban_2 urban_1urban_18 urban_24 urban_27

 

 

 

“Προωθούμε την οριζόντια ανταλλαγή, όπου οι χρήστες είναι επίσης και παραγωγοί που οικειοποιούνται ή επεξεργάζονται τις απελευθερωμένες από πνευματικά δικαιώματα παραγωγές μας.”
 ICONOCLASISTAS

Πώς ορίζετε την πρακτική σας; Πού στοχεύει;

Στόχος μας είναι να ενισχύσουμε την επικοινωνία, να χτίσουμε δίκτυα αλληλεγγύης και συνάφειας και να προωθήσουμε τις συνεργατικές πρακτικές αντίστασης και μετασχηματισμού. Η πρακτική μας αναπτύσσεται στη βάση και διαμέσου ενός δυναμικού δικτύου συνάφειας και αλληλεγγύης που χτίζεται πάνω στη λογική του διαμοιρασμού και της προώθησης ελέυθερων πρότζεκτς και συλλογικών εργαστηρίων.

Ποιά είναι η λογική της αισθητικής των εικόνων σας; Τί καταγωγές έχει;

Σκοπός των παραγωγών μας είναι να συνεισφέρουν στις οργανώσεις και στα κινήματα, αλλά θέλουμε να είναι ικανές να επικοινωνούν και πέρα από αυτό το πλαίσιο, ώστε να μπορούμε να αγγίξουμε την ευαισθησία του κόσμου που δεν συμετέχει σε κάποιο τέτοιο δίκτυο. Γι’ αυτό μιλάμε για αισθητικό σοκ ικανό να κινητοποιήσει κάτι που θα συνδέσει αυτούς τους ανθρώπους με άλλους και να ξεκινήσει μια πρακτική χειραφέτησης. Γνωρίζαμε τους Bureau d’ Etudes που κάνουν φοβερές δουλειές, αλλά πολύ εγκυκλοπαιδικές. Αναζητούμε μια επικοινωνία με περισσότερο συναίσθημα, περισσότερες εικόνες που να έχει οπτικό αντίκτυπο.
Το φορμαλιστικό κομμάτι σχετίζεται με τη λαϊκή τέχνη, γενικά με το αμερικανικό μπαρόκ. Όταν γνωριστήκαμε ταξιδέψαμε πολύ στις χώρες της Λατινικής Αμερικής κι έτσι ξεκινήσαμε να παίζουμε με το αμερικάνικο μπαρόκ, δουλεύοντάς το με τη λογική των εικόνων της Λαϊκής Τέχνης του Cuzco, της βορειοανατολικής Βραζιλίας, του μεξικανού χαράκτη της επανάστασης Guadelupe Posada. Έτσι προέκειψε η Νuestra Señora de la Rebeldía (H Δέσποινα της Επανάστασης), μέρος της ιστορικής τριλογίας που τυπώσαμε για την επέτειο των 200 χρόνων από την ίδρυση του αργεντίνικου κράτους θέλοντας να οπτικοποιήσουμε τους τοπικούς λαϊκούς αγώνες και τις εξεγέρσεις. 
 
nuestra señora de la rebeldia poster - Iconoclasistas

Πως ξεκίνησε και πώς αναπτύσσεται η πρακτική της συλλογικής χαρτογράφησης;

Ξεκίνησε από την πρόταση μιας ομάδας γεωγράφων που οργάνωναν μια συνάντηση φοιτητών και χρειάζονταν ένα εργαλείο για να συστηματοποίησουν πάνω σε έναν χάρτη τις πληροφορίες που συνέλεγαν κατά την έρευνα πεδίου. Από κει ξεκινήσαμε να χρησιμοποιούμε icons και διάφορα σύμβολα. 
Είναι μια μέθοδος που προωθεί τη συλλογική εργασία και ταυτόχρονα μπορεί να τροποποιηθεί και να επαναχρησιμοποιηθεί για διαφορετικού είδους ενδιαφέροντα και ανησυχίες της κάθε ομάδας ή κοινότητας. Αυτό μας έκανε να αναπτύξουμε διαφορετικές γραμμές pictograms γύρω από θεματικές όπως το σώμα, τα ΜΜΕ, τις κοινωνικές απαιτήσεις με σκοπό να αποδιαρθρώσουμε κρατούσες λογικές που στην πραγματικότητα δεν είναι παρά ιδεολογικές κατασκευές. Έτσι, η δουλειά μας διευρύνθηκε πέρα από τις έννοιες της γεωγραφίας. 
Δουλεύοντας με χάρτες καταλάβαμε πως όταν ο κόσμος βλέπει έναν χάρτη, τον πιστεύει σαν “κοινή λογική”. Η ιδέα μας είναι να πάρουμε τη γνώση από τα εξειδικευμένα χέρια των γεωγράφων και των γεωγραφικών υπηρεσιών του στρατού και να πούμε πως ο καθένας από μας μπορεί να φτιάξει έναν χάρτη. Ένας χάρτης είναι κάτι που βρίσκεται σε κίνηση, μπορεί κανείς να τον εξηγήσει, είναι ένα εργαλείο επικοινωνίας.

Σε ποιές περιπτώσεις χρησιμεύουν οι χάρτες που φτιάχνονται στα εργαστήρια;

Χρησιμεύουν σαν προγνωστικά μιας κατάστασης. Στις περιπτώσεις συνεργασίας μεταξύ διαφορετικών ομάδων λειτουργούν σαν εργαλείο για τη διεξαγωγή της συζήτησης, σαν συνδετική ουσία της συνάντησης. Μπορούν, ακόμα, να λειτουργήσουν καταγγελτικά και να παρουσιάσουν ένα πρόβλημα στις αρχές. Υπό αυτή την έννοια βοηθούν στο να περνάει κανείς πιο εύκολα στη δράση, στο να γνωρίσει η ομάδα τα εργαλεία που διαθέτει αλλά και τα όριά της, ή με ποιούς μπορεί να συνεργαστεί. Κάποιες φορές προτείνουμε στους συμμετέχοντες να παίρνουν συνεντεύξεις χρησιμοποιώντας τους χάρτες. Σχεδόν όλοι μας έχουμε την ικανότητα να “ανυψωνόμαστε” πάνω από τον χάρτη και με βάση αυτό να διηγηθούμε ιστορίες.

Πως χρηματοδοτείται η παραγωγή σας;

Αυτοχρηματοδοτούμε σχεδόν όλες τις παραγωγές μας. Μερικές φορές τις διαθέτουμε σε αλληλέγγυους χώρους με ελεύθερη συνεισφορά για να καλύψουμε το κόστος παραγωγής. Προσπαθούμε να παρουσιαζόμαστε σε διαγωνισμούς ώστε να μας επιχορηγήσει κάποιο ίδρυμα, όσο οι όροι μας βρίσκουν σύμφωνους και δεν μας περιορίζουν. Τέλος, διαφυλλάσουμε την ανεξαρτησία της παραγωγής μας σαν Iconoclasistas, διατηρώντας παράλληλα ο καθένας μια εργασία που του αποφέρει οικονομικά.

Αόρατη εργασία στα προάστια του Μπούενος Άιρες